کمتر از شش روز دیگر به شروع بزرگترین رویداد ورزشی جهان باقی مانده است. بله درست حدس زدید. “جام جهانی فوتبال 2018“. تب فوتبال این روزها بیشتر از روزهای دیگر سال داغ است. برخی توانسته اند بلیط مسابقات را تهیه کنند و تماشای این مسابقات هیجان انگیز را از نزدیک به نظاره بنشینند. برخی دیگر نیز این امکان را ندارند و این روزها شدیدأ پیگیر حواشی، اخبار و زمان بندی مربوط به این مسابقات هستند.

امّا نکته ای که ما را برانگیخت تا در این باره مطلبی را خدمت شما عزیزان ارائه دهیم “کاپ جام جهانی” است. آیا تا به حال به این جایزه بسیار با ارزش اندیشیده اید؟ این که این کاپ نخستین بار و توسط چه شخصی طراحی گردید؟ فلزات و سنگ های بکار رفته در ساخت این کاپ از چه جنسی است و ارزش واقعی آن چقدر است؟ و سوالات مشابه این چنینی.

در این نوشته ابتدا به بررسی تاریخچه ی کوتاهی از بازی های جام جهانی می پردازیم. سپس به بررسی کاپ جام جهانی پرداخته و نکات جالبی در رابطه با آن را خدمت شما ارائه می دهیم.

  • تاریخچه ی جام جهانی فوتبال

جام جهانی فوتبال” با نام اصلی “جام جهانی فیفا” به سری مسابقات حرفه ای فوتبال اطلاق می شود که در گروه مردان و ما بین اعضای فدراسیون بین المللی فوتبال (فیفا)، برگزار می گردد. نخستین سالی که این مسابقات بر پا گردید سال 1930 و در کشور اوراگوئه بود.

از آن زمان به بعد این بازی ها هر چهار سال یکبار و هر بار در یک کشور، برگزار می گردد. لازم به ذکر است که تنها در سال های 1942 تا 1946 به دلیل جنگ جهانی دوّم این مسابقات بر پا نگردید. تعداد تیم هایی که در این مسابقات شرکت دارند 32 تیم است که در دوره ی مقدماتی 211 تیم حضور دارند. تنها تیمی که توانسته تا به اکنون پنج دوره قهرمانی پیاپی را کسب نماید تیم برزیل است. همچنین برزیلی ها تنها تیم در جهان هستند که در هر 20 دوره مسابقات حضور داشته اند.

  • امّا کاپ جام جهانی

کاپ قهرمانی فوتبال به کاپی گفته می شود که به برنده بازی ها به عنوان یک پاداش اهدا می شود و کنفدراسیون کشور برنده وظیفه ی نگهداری از این کاپ را بر عهده می گیرد.

پیش از اینکه برای نخستین بار مسابقات جام جهانی در کشور اوراگوئه برگزار شود کنفدراسیون بین المللی فوتبال (فیفا) دست به تصویب قانونی زد که بر اساس این قانون قهرمان جام جهانی پاداشی را تحت عنوان کاپ جام جهانی دریافت نماید.

جام ژول ریمه

دو سال پیشتر از شروع بازی های جام جهانی در کشور اوراگوئه و همزمان با تصویب قانون فیفا مبنی بر اهداء پاداش به قهرمان جام، نخستین بار یک مجسمه ساز فرانسوی به نام “آبل لافلئور” طرحی را برای کاپ به کنفدراسیون ارائه داد. فیفا پس از بررسی طرح، آن را پذیرفت و آن را جام ژول ریمه نامگذاری کرد.

جالب است بدانید که نام اصلی این جام “پیروزی” بود و با نام “کوپ دموند” (به فرانسوی: Couple du Monde) شناخته شده بود. این نام به افتخار رئیس وقت فیفا ژول ریمه که برگزاری مسابقات جام جهانی را بر عهده داشت به ژول ریمه تغییر یافت. این جام بین سالهای 1930 تا 1970 به قهرمان مسابقات اهدا گردید. جالب اینکه نخستین بار خود کشور اوراگوئه توانست این جام را برنده شود. از جمله مشخصات ظاهری جام ژول ریمه می توان به:

  1. خود کاپ از جنس طلا ساخته شده بود
  2. پایه جام از سنگ آبی لاجورد ساخته شده بود. وزن پایه 3.8 کیلوگرم و بلندای آن 35 سانتی متر بود.
  3. شکل ظاهری پایه به شکل هشت ضلعی طراحی شده بود.
  4. الهه ی یونانی با نام “نیکه” که به الهه ی پیروزی شهرت داشت به شکل بسیار زیبائی بر روی پایه طراحی شده بود.
  5. در هر چهار رُخ این جام صفحات طلایی قرار گرفته اند تا نام قهرمانان هر دوره از مسابقات بر روی آن درج شود. بر روی جام ژول ریمه اسامی قهرمانان سالهای 1930 تا 1970 حک شده است.

بعد از شروع جنگ جهانی دوّم، دکتر اوتورینو باراسی که در سِمت معاونت فیفا به ایفاء نقش می پرداخت و همچنین ریاست فدراسیون فوتبال ایتالیا را نیز بر عهده داشت جام ژول ریمه را به رُم برد و در درون یک جعبه کفش زیر تخت خواب پنهان نمود تا از دست نازی های آلمانی در امان بماند.

با وجود همه ی مراقبت ها جام ژول ریمه پیش از برگزاری فینال جام جهانی 1966 ربوده شد. امّا ماجرای پیدا شدن این جام جالب است چون یابنده ی این جام سگی بود به نام پیکلز. پیکلز توانسته بود با کمک حس بویایی خود جام را در زیر پرچین باغی واقع در نوروود جنوبی شهر لندن بیابد. برای صاحب این سگ پاداشی 6000 هزار پوندی در نظر گرفته شد. فیفا برای اینکه بتواند از این جام محافظت نماید دست به ساخت ماکت این جام زد تا پس از برگزاری مسابقات به جای جام اصلی در معرض نمایش گذاشته شود. ماکت ساخته شده در موزه ی فوتبال ملی انگلیس در معرض بازدید عموم قرار گرفت و در سال 1997 به قیمت پایه ی 425.015 دلار به فروش رسید.

تیم برزیل در سال 1970 توانسته بود سومین قهرمانی پیاپی خود را کسب نماید. به افتخار همین قهرمانی جام ژول ریمه برای همیشه به کنفدراسیون فوتبال برزیل اهدا گردید. امّا این جام باز دچار سرگذشت مشابه گردید. در 19 دسامبر سال 1983 این جام دوباره ربوده شد و این بار به قول معروف جان سالم به در نبرد و توسط سارقین ذوب گردید. پس از این اتفاق کنفدراسیون فوتبال برزیل دستور ساخت ماکت این جام را صادر کرد.

  • جام جایگزین جام ژول ریمه

در سال 1974 پنجاه و سه طرح توسط کارشناسان هفت کشور به فیفا برای ساخت جام جایگزین ژول ریمه ارائه گردید. فیفا پس از بررسی طرح ها، طرح هنرمندی ایتالیایی با نام “سیلویو گاتزانیگا” را مورد پذیرش قرار داد. از مشخصات ظاهری این جام می توان به:

  1. پایه جام بلندای 36.8 سانتی متری معادل 14.5 اینچ را دارا می باشد.
  2. وزن جام 6.175 کیلوگرم معادل 13.61 پوند را داراست.
  3. جام از طلای 18 عیار (75% طلای خالص) ساخته شده است.
  4. مکانی برای حک سال برگزاری جام و قهرمان جام نیز در زیر آن تعبیه شده است.
  5. پایه جام از دو لایه سنگ مالاکیت به قطر 13 سانتی متر تشکیل شده است. بر روی آن چهره ی دو انسان طراحی گردیده است که کره زمین را نگه داشته اند.
  6. هزینه ساخت این جام در زمان گاتزانیگا حدود 50000 هزار دلار تخمین زده شد که اگر به نرخ دلار امروزی محاسبه گردد بیش از 10 میلیون دلار آمریکا ارزش دارد.

برای نخستین بار این جام به قهرمان جام جهانی سال 1974، کاپیتان تیم ملی فوتبال آلمان غربی اهدا گردید. در پایان این نوشته به چند نکته جالب در مورد کاپ جام جهانی اشاره می کنیم. ضمن اینکه آرزوی پیروزی و سربلندی برای تیم ملی فوتبال کشورمان داریم که با وجود تمام کمبودها و کم کاری ها از سوی مسئولین امر توانسته اند تا این مرحله پیش بروند و جایگاه ایران را حفظ و پاسداری نمایند.

  • جالب است بدانید که شرکت نوشابه سازی کوکاکولا این افتخار را داشته که کاپ جام جهانی فوتبال را به بیشتر نقاط جهان برده و برای تعدادی از حامیان فوتبال این امکان را فراهم ساخته تا از نزدیک شاهد این جام زیبا و طلایی باشند.
  • پایه این جام ظرفیت لازم برای ثبت نام قهرمان 17 دوره مسابقات را داراست.

و نهایتأ اینکه

کاپ اصلی جام جهانی در مالکیت فیفا قرار دارد و به تیم های قهرمان یک نسخه از ماکت ساخته شده ی جام اهدا می گردد.

“به امید سرافرازی شیرمردان ایرانی